دشت گردیان 

 دشت گردیان در شمال شهرهادیشهر و در فاصله 5 کیلومتری جنوب شرقی شهر جلفا بین مختصات جغرافیایی  45 درجه و 43 دقیقه تا 45 درجه و 38 دقیقه طول شرقی و 38 دقیقه و 56 دقیقه تا 38 درجه و 51 دقیقه  عرض شمالی واقع‌شده است و از شمال به ارتفاعات اوچ تپه،رودخانه ارس و جاده مرزی آسفالته جلفا-سیه رود و از شرق به اراضی روستاهای نوشروان و از جنوب به ارتفاعات پشت بایر و هادیشهر و از غرب به اراضی شوره زار شجاع و خط راه‌آهن تبریز-جلفا محدود می‌گردد.مطالعات عمران اراضی ارس کنار توسط معاونت طرح و برنامه وزارت کشاورزی وقت در حدفاصل سدهای ارس و اصلاندوز در سال 1368 شروع و از ده متر مکعب سهم حق آبه جمهوری اسلامی ایران از رودخانه ارس 4/1 مترمکعب در ثانیه آن به دشت گردیان اختصاص یافت.

واگذاری اراضی به بهره‌برداران از نیمه دوم سال 79 آغاز گردیده است.آب موردنیاز طرح توسط ایستگاه اصلی و فرعی مجاور رودخانه ارس در کد ارتفاعی 680 متر از سطح دریا توسط دستگاه‌های الکتروپمپ مستقر برداشت شده و توسط خط انتقالی به طول 1/5 کیلومتر به حوضچه رسوب‌گیر و ازآنجا به استخر خاکی با ظرفیت حدود 5000 مترمکعب پمپاژ می‌شود .

عملیات اجرایی طرح با سرمایه‌گذاری بانک زمین به‌عنوان مجری و شرکت فراز آب به‌عنوان مشاور آغاز گردید و با تفکیک2500 هکتار از اراضی ،اقدام به برنامه‌ریزی جهت بهره‌برداری دشت به‌صورت کشت آبی و با نام تعاونی تولید روستایی دشت گردیان نمود. بر اساس اقدامات انجام گرفته 1833 هکتار از اراضی دشت گردیان جهت کشت و کار مناسب تشخیص داده شد که از این مقدار 1421 هکتار به احداث باغ (زردآلو،انگور،پسته،آلبالو،فندق،سیب و مابقی کشت مخلوط) و 412 هکتار برای زراعت (یونجه،ذرت علوفه ای و جالیز در کنار گندم و جو)تفکیک گردید.

دشت گردیان با توجه به ظرفیت‌های موجود در عرضه تولید میتواند یکی از بسترهای صادرات محصولات باغی مد نظر قرار گیرد که در حال حاضر سالانه حدود 20000 تن انواع محصولات باغی در آن دشت تولید میگردد.لازم به ذکر است میزان اشتغالزایی در دشت گردیان حدود 1560 نفر میباشد.

 

 

دشت گلفرج

 

هدف از مطالعات توسعه اراضي كشاورزي دشت‌هاي گلفرج، يكانات و هرزندات به ترتيب به مساحت 12450، 3850 و 6450 هكتار و به مساحت كل 22750 هكتار خالص مي‌باشد كه با پمپاژ آب از رودخانه ارس با ظرفيت 6 مترمکعب در ثانيه در فصول زراعي و غير زراعي و استفاده از تأسيسات پمپاژ دشت گرديان در فصول غير زراعي با ظرفيت 4/1 مترمکعب در ثانيه و با احداث سدهاي گرديان، گلفرج، گلفرج بالادست و هرزندات به ترتيب با ظرفيت ذخيره 4/22، 38/10، 5/16 و 96/48 ميليون متر مكعب براي تنظيم 6/29، 8/13، 22 و 60 ميليون متر مكعب امكان‌پذير خواهد بود. مطالعات مرحله اول دشت گلفرج به مساحت 12450 هكتار انجام و به كارفرماي محترم ارائه شده است و مطالعات مرحله اول دشت‌هاي هرزندات و يكانات نيز از طرف مشاور در حال انجام مي‌باشد. هدف از مطالعات مرحله دوم اولويت اول و دوم توسعه اراضي عبارتست از انجام مطالعات مرحله دوم تأمين آب بخشي از توسعه کشاورزی دشت گلفرج به مساحت 5200 هكتار ناخالص (3805 هکتار خالص) شامل مطالعات مربوط به احداث سدهاي ذخيره‌اي گرديان و گلفرج و مطالعات مربوط به سيستم انتقال اصلي طرح و شبكه آبياري اراضي كشاورزي بر اساس نتايج و مصوبات مطالعات مرحله اول طرح و هدف از مطالعات مرحله دوم اولويت سوم و چهارم اراضي نيز عبارت است از انجام مطالعات مرحله دوم تأمين آب بخشي از توسعه كشاورزي به مساحت 11350 هكتار ناخالص (8645 هکتار خالص) شامل مطالعات مربوط به سيستم انتقال طرح و شبكه آبياري اراضي كشاورزي (درجه 1، 2، 3 و 4) بر اساس نتايج و مصوبات مطالعات مرحله اول مي‌باشد (بر اساس آخرين نتايج مطالعات سطح اراضي اولويت اول و دوم 3805 هكتار و اولويت سوم و چهارم نيز 8645 هكتار مي‌باشد).با عنایت به اینکه مساحت 5200 هکتار از اراضی مذکور مربوط به محدوده منطقه آزاد ارس میباشد لذا برنامه ریزی برای آماده سازی و بهره برداری از اراضی مذکور در حال انجام میباشد که از این مقدار حدود 939 هکتار با اشتغالزایی حدود 900 نفر آماده و تحویل بهره برداران گردیده است. الگوی کشت در باغات اراضی مذکور زردآلو و بادام بر اساس مطالعات مشاور طرح میباشد.

موقعيت و مشخصات جغرافيايي طرح

   محدوده مورد مطالعه از نظر تقسيمات كشوري در استان آذربایجان شرقی، شهرستان جلفا، بخش مركزي و دهستان‌های شجاع و ارسي واقع شده است. اين محدوده از نظر جغرافيايي بين طول‌های ً43، َ26 و ْ45 تا ً33، َ46، ْ45 شرقي و عرض‏هاي ً42، َ47، ْ38 تا ً25، َ57 و ْ38 شمالي قرار گرفته است. بطوريكه محدوده فوق از طرف غرب به ارتفاعات كوه موشي‏آخر و كوه دره، از طرف شرق به محدوده اراضي دشت افشار و داران، از جنوب به ارتفاعات مشرف به اراضي هاديشهر و طالب گلي (ارتفاعات قلعه زير و قره‏گوز) و از طرف شمال نيز به ارتفاعات اوچ‏تپه و شهر جلفا محدود مي‏شود. محدوده مطالعاتي مورد نظر علاوه بر دو شهر جلفا و هاديشهر، روستاهاي گلفرج تازه‏كند ، آق‏بلاغ ، طالب‏گلي، حيدرآباد ، سيلگرد ، شاهمار (حق‏وردي‏آباد)، شجاع، زاويه، لیوارجان و سیه سران را نیز در بر می گیرد.

اهداف طرح

      هدف اصلي از مطالعه طرح گلفرج استفاده از حق‏آبه جمهوري اسلامي ايران و استفاده حداكثر از پتانسيل آبي رودخانه‏هاي مرزي كشور بوده كه در نتيجه آب كشاورزي حدود 12450 هكتار از دشت گلفرج (11100 هکتار اراضي توسعه و 1350 هکتار اراضي بهبود) و 10480 ~ 9850 هکتار در گزينه‏هاي مختلف طرح توسعه از يكانات و هرزندات تامين خواهد شد. نحوه تأمین آب به‌صورت پمپاژ از رودخانه ارس با ظرفيت 6 مترمكعب در ثانيه به‌صورت 12 ماهه و 20 ساعته و ذخيره‏سازي آب مازاد در فصول غير زراعي در سدهاي چهارگانه طرح (گلفرج، گرديان، يكانات و هرزندات) به حجم كل 158 ميليون مترمكعب و استفاده از آب مازاد پمپاژ گرديان (24 ميليون مترمكعب) با ذخيره‏سازي در سد گرديان مجموعاً حجم آب قابل برنامه‏ريزي 182 ميليون مترمكعب مي‏باشد. افزايش عملکرد محصولات کشاورزي و افزايش چشمگير درآمدهاي اهالي منجر به ايجاد اشتغال و جلوگيري از مهاجرت بي‏رويه خواهد شد و هدف از انجام مطالعات تكميلي نواحي انتخاب شده، بررسي وضعيت و شرايط حاكم و نيز بررسي چگونگي بهره‌برداري از نواحي فوق بوده تا بدين طريق امكان اصلاح و يا به مطلوب رساندن بهره‌دهي آنها مشخص گردد.دسترسي به محدوده مورد مطالعه از طريق راه ارتباطي اصلي تبريز - مرند - جلفا امکانپذير مي‏باشد بطوريکه جاده فوق از قسمت مرکزي محدوده مطالعاتي عبور مي‏نمايد. فاصله شهر جلفا از مرکز استان آذربايجان‏شرقي (تبريز) در حدود 146 کيلومتر و از شهر هاديشهر نيز در حدود 12 کيلومتر مي‏باشد. همچنين دسترسي به روستاهاي واقع در قسمت‏هاي غربي محدوده از طريق راه فرعي متداول (يکي بنام ايستگاه قره‏برون و ديگري بنام سه راهي پليس راه) امکان‏پذير بوده و دسترسي به روستاهاي واقع در بخش جنوب شرقي نيز از طريق راه ارتباطي اصلي هاديشهر - سيه‏رود مقدور است.

 

 

مجتمع گلخانه ای 

مجتمع گلخانه ای ارس به مساحت 140 هکتار در شهر جلفا در کنار رود پر آب ارس قرار گرفته است.  مطالعات اولیه این مجتمع در سال 1386 صورت گرفته و بعد از آماده سازی زیر ساخت ها واگذاری قطعات از سال 1390 شروع شده است. این مجتمع شامل 102 قطعه بوده و مساحت هر قطعه بطور متوسط 5000 متر مربع می باشد. مساحت ناخالص گلخانه 140 هکتار و مساحت خالص گلخانه (سالن های زیرکشت) 32 هکتار  می باشد. در این مجتمع عملیات احداث جاده ، جدول کشی ، برق رسانی ، آبرسانی و گاز رسانی به اتمام رسیده است . لازم بذکر است منبع تأمین آب مجتمع گلخانه ای از چاه ساحلی حاشیه رودخانه ارس صورت می گیرد و پروانه بهره برداری آب با میزان برداشت 27 متر مکعب از سازمان آب منطقه ای اخذ شده است. این مجتمع دارای دو ایستگاه پمپاژ شامل ایستگاه پمپاژ حاشیه رودخانه ارس و ایستگاه پمپاژ داخل مجتمع گلخانه ای نسبت به تأمین آب قطعات اقدام می نماید.

جهت پایین آوردن میزان آب مصرفی و نیز افزایش راندمان محصول الگوی کشت بصورت هیدروپونیک بوده و انواع محصولات شامل خیار، گوجه فرنگی، توت فرنگی ، گل‌های شاخه بریده ، بادمجان ، فلفل دلمه ای و نیز تولید نهال های اصلاح شده هسته دار و دانه دار پیش بینی شده است .

تعداد واحدهای بهره‌برداری شده 60 قطعه با میزان تولید 7200  تن در سال بوده و پیش‌بینی می‌گردد حجم محصولات تولیدی با اتمام تمامی گلخانه‌ها به 12250 تن و میزان اشتغال‌زایی 610 نفر به‌صورت مستقیم خواهد بود. جهت افزایش راندمان درآمد تولیدکنندگان این مجتمع قطعه زمینی به مساحت حدود 7000 مترمربع جهت سورتینگ، بسته‌بندی، ارائه مشاوره و... در نظر گرفته تا محصولات تولیدی به کشورهای همسایه صادر گردد.

همچنین مجتمع های  گلخانه ای ارس تارلا امین و ارس تارلا امیر به ترتیب  با مساحت های 50 و 80 هکتار و میزان اشتغالزایی حدود 1000 نفر و تولید سالیانه 36000 تن شامل انواع صیفی جات گلخانه ای از بزرگترین و مدرنترین گلخانه های هیدروپونیک خاورمیانه می باشد.

در حال حاضر از 469 هکتار گلخانه در حال ساخت و ساز با حجم سرمایه گذاری 41704 میلیارد ریال، حدود 200 هکتار گلخانه با اشتغالزایی نزدیک به 1500 نفر به مرحله بهره برداری رسیده و محصولات تولیدی خود را به داخل و خارج کشور صادر می نمایند. محصول تولیدی در مجتمع های گلخانه ارس در سال 99 حدود 38000 تن انواع محصولات گلخانه ای خیار،گوجه فرنگی، فلفل دلمه ای، توت فرنگی، گل رز شاخه بریده و... بوده و از این مقدار 30000 تن به کشورهای روسیه،عراق، امارات و.... صادر و مابقی جهت مصرف داخل کشور ارسال گردیده است.

 

اراضی پایاب سد خداآفرین

باتوجه به محدودیت اراضی در کشور ، افزایش راندمان در واحد سطح تنها گزینه برای افزایش تولید و عملکرد  می باشد. استفاده از تمام پارامترهای تولید از جمله مکانیزاسیون، استفاده از روش های نوین آبیاری، انتخاب ارقام اصلاح شده، نظارت اصولی بر کاشت در امر تولید حائز اهمیت هستند. در این راستا این سازمان با بررسی و هماهنگی های لازم با سازمان جهاد کشاورزی استان برنامه ریزی برای تجهیز شبکه آبیاری اراضی پایاب به مساحت تقریبی 24000 هکتار اقدام که تاکنون حدود 5290 هکتار آن مجهز به سیستم آبیاری تحت فشار گردیده است

توسعه شیلات و آبزی پروری

با توجه به اهمیت تامین پروتئین برای سلامت جامعه و نیز اشتغالزا بدون این صنعت و همچنین کوتاه بودن مدت زمان بازگشت سرمایه ، مدیریت امور کشاورزی نسبت به جذب سرمایه گذار در این حوزه اقدام نموده تا همسو با رشد سایر بخش های کشاورزی  و ... این حوزه نیز سهمی در تامین امنیت غذایی جامعه داشته باشد. با برنامه ریزی های صورت گرفته  در 31 هکتار از اراضی بخش کشاورزی نسبت به سرمایه گذاری در صنعت شیلات و آبزی پروری با حجم سرمایه گذاری 907 میلیارد ریال اقدام گردیده و در مرحله ساخت و ساز می باشد. حجم محصول تولیدی بعد از بهره برداری کامل از این پروژه شامل 3350 تن انواع ماهی قزل آلا و کپور و 6 میلیون لارو ماهی قزل آلا و 3 تن خاوریار در سال و 35 تن گوشت ماهی خاویاری خواهد شد و پیش بینی می شود بعد از بهره برداری کامل از پروژه های مورد بحث برای 160 نفر بطور مستقیم شغل ایجاد شود . در حال حاضر فاز اول پروژه آبزی پروری واقع در محدوده خداآفرین به ظرفیت تولید سالیانه  350 تن ماهی قزل آلا با حجم سرمایه گذاری 150 میلیارد ریال و اشتغال زایی 15 نفر در مرحله بهره برداری و تولید می باشد.